Ultimate NCERT Solutions for Ch-10-Samay

Updated Solution 2025-2026                               Updated Solution 2025-2026

NCERT Solutions for Class 10 Sanskrit-(अभ्यासवान् भव:)

 (दशम: पाठ: समय:)

( समयबोध, प्रश्न-उत्तर व समाधान)

Ch-10-Samay

(NCERT Book)
अभ्यासः 

1. अधोलिखितवाक्येषु उदाहरणानुसारं समयबोधकेषु पदेषु रिक्तस्थानानि पूरयत।

उदाहरणम्- द्वितलीयरेलवाहनं सपाददशवादने (10:15) जयपुरं प्राप्नोति।

                        द्वितलीयरेलवाहनं सपाददशवादने जयपुरं प्राप्नोति।

(i) पुरुषोत्तम-एक्सप्रेस इति रेलयानं सार्धनव (9:30) वादने पुरीतः प्रस्थानं करोति।

(ii) चेतक-एक्सप्रेस इति रेलयानं पादोनपञ्च (4:45) वादने दिल्लीम् आगच्छति।

(iii) हावड़ा-एक्सप्रेस एकादश (11:00) वादने हावड़ास्थानकं प्राप्नोति।

(iv) रेलयानमेकं सपादअष्टवादने (8:15) उत्तराञ्चलं प्रति गच्छति।

2. अघोलिखितवाक्येषु उदाहरणानुसारं समयबोधकेषु पदेषु रिक्तस्थानानि पूरयत-

उदाहरणम्– माता प्रातः पञ्च (5:00) वादने उत्तिष्ठति।

                       माता प्रातः पञ्चवादने उत्तिष्ठति।

(i) राहुलः प्रातर्भ्रमणाय सपादषड् (6:15) वादने उद्यानं गच्छति।

(ii) मल्लिका सार्धसप्त (7:30) वादने प्रातराशं करोति।

(iii) अनन्या पादोनषड् (5:45) वादने क्रीडति।

(iv) सर्वे दश (10:00) वादने शयनं कुर्वन्ति।

3. अधोलिखितवाक्येषु समयबोधकेषु पदेषु रिक्तस्थानानि पूरयत-

उदाहरणम्–प्रातः सप्त (7:00) वादनतः पादोनअष्ट (7:45 ) वादनपर्यन्तं विद्यालये प्रार्थनासभा भवति।

                      प्रातः सप्तवादनतः पादोनाष्ट वादनपर्यन्तं विद्यालये प्रार्थनासभा भवति।

(i) सपादअष्ट (8:15) वादनतः नव (9:00) वादनपर्यन्तं विज्ञानविषयस्य कालांशः भवति।

(ii) वयं नव (9:00) वादनतः पादोनदश (9:45 ) वादनपर्यन्तं गणितविषयं पठामः।

(iii) पादोनत्रि (2:45) वादनतः सार्धत्रि (3:30) वादनपर्यन्तं हिन्दीभाषाकालांशः भवति।

(iv) संस्कृतशिक्षकः सपाददश (10:15) वादने अध्यापयति।

4. अधोलिखितवाक्येषु समयबोधकेषु पदेषु रिक्तस्थानानि पूरयत-

उदाहरणम्– छात्रः पञ्च (5:00) वादने उत्तिष्ठति सपादषड् (6:15) वादने व्यायामं करोति।

                        छात्रः पञ्चवादने उत्तिष्ठति सपादषड्वादने व्यायामं करोति।

(i) छात्रः सार्धसप्त (7:30) वादने प्रातराशं कृत्वा पादोनदश (9:45) वादने विद्यालयं गच्छति।

(ii) चतुर् (4:00) वादने गृहमागत्य सार्धचतुर् (4:30) वादमपर्यन्तं विश्रामं करोति।

(iii) पञ्च (5:00) वादने भोजनं कृत्वा सार्धनव (9:30) वादनपर्यन्तम् अध्ययनं करोति।

(iv) रात्रौ पादोनदश (9:45 ) वादनतः पञ्च (5:00) वादनपर्यन्तं शयनं करोति।